İŞÇİLİK HAK VE ALACAKLARINDAN KAYNAKLANAN UYUŞMAZLIKLAR

5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemi adamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan ve tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri ücret, prim, ikramiye, yol parası, yemek parası, eğitim yardımı, çocuk parası, asgari geçim indirimi, fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti, yıllık ücretli izin alacağı, ilave tediye alacağı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, ayrımcılık tazminatı, kötüniyet tazminatı, sendikal tazminat, haksız fesih tazminatı, ölüm tazminatı, bakiye süre ücret alacağı, cezai şart alacağı, manevi tazminat, toplu iş sözleşmesi kaynaklı alacaklar, gece vardiyası zammı, transfer ücreti, yarım ücret alacağı, iş arama izni ücreti, gemi adamı iaşe bedeli gibi tazminat ve alacaklardan kaynaklanan uyuşmazlıklarda arabuluculuk yoluna müracaat edilebilir.

Arabuluculuk yöntemi ile taraflar arasında bir arabulucunun da katılımıyla yürütülecek süreçler yoluyla uyuşmazlığa konu alacak veya tazminatların varlığı, tutarları, ödeme yöntemleri birlikte kararlaştırılabilir. Süreç sonunda elde edilen çözümleri içeren anlaşma belgesi; taraflar açısından bağlayıcı olduğu gibi herhangi bir tarafça görevli ve yetkili mahkemeden alınacak icra edilebilirlik şerhi sonunda (yahut tüm taraflar avukatlarıyla temsil edilmişse doğrudan) ilam niteliğinde belge hüviyetini kazanacak olup anlaşma belgesi ile düzenlenmiş alacaklar, ödenmemesi halinde diğer takip yollarına göre alacaklı açısından daha avantajlı bir yol olan ilamlı icra takibine konu olabilecektir.

İŞE İADE İSTEMİNDEN KAYNAKLANAN UYUŞMAZLIKLAR

5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemi adamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında bireysel veya toplu işten çıkarmalar nedeniyle işten çıkarılan işçiler, malulen veya askerlik ve yasal ödev, işçi sendika (şubeler dahil) ve konfederasyonlarında yöneticilik görevi nedeniyle işten ayrılan işçiler, hastalığı nedeniyle işten çıkarılan gazetecilerin taraf olduğu işe iade istemli tüm uyuşmazlıklarda arabuluculuk yoluna müracaat edilebilir.

Arabuluculuk yöntemi ile taraflar arasında bir arabulucunun da katılımıyla yürütülecek süreçler yoluyla işçinin işe başlatılması, boşta geçen süre ve bu süreye ilişkin diğer haklar ile işe başlatmamanın sonuçları hakkında çözümler yaratılabilir. İş güvencesi ve devamında işe iadeye ilişkin olarak yargısal çözüm yolları kısıtlıdır. Ancak arabuluculuk devlet yargısına nazaran taraflara daha geniş bir yelpazede çözüm seçenekleri sunmaktadır.

İŞ KAZASI VEYA MESLEK HASTALIĞINDAN KAYNAKLANAN UYUŞMAZLIKLAR

5510 sayılı sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 13. Maddesi hükmü gereğince iş kazası; sigortalının işyerinde bulunduğu sırada yahut işveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle yahut bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda yahut aynı kanunun Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda yahut sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır.

Anılan Kanunun 14.maddesi hükmü gereğince meslek hastalığı; sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal engellilik halleridir.

İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle işveren ile işçi kimi hallerde ise işveren ile işçinin desteğinden yoksun kalan yakınları arasında maddi ve manevi kayıpların telafisine yönelik talepler nedeniyle doğabilecek uyuşmazlıkların çözümlenmesinde ihtiyari arabuluculuk yoluna müracaat edilebilir.